Có những buổi sáng, mình chưa kịp làm gì sai,
nhưng trong đầu đã bắt đầu tự kết luận về bản thân.
Một tin nhắn chưa được trả lời, một việc chưa xong, một buổi sáng thức dậy đã thấy trong người nặng nặng. Rồi trong đầu bắt đầu có những câu rất quen thuộc: “Mình là người hay lo.” “Mình bất ổn quá.” “Sao mình không bình tĩnh được như người khác?”
Nhưng có thể mình không cần vội biến một trạng thái thành một cái nhãn.
Trong tâm lý học tính cách, nhiều đặc điểm của con người không nằm trong hai chiếc hộp tách biệt: có hoặc không có. Chúng thường nằm trên một phổ. Giống như nhiệt độ không chỉ có nóng hoặc lạnh. Có hơi mát, mát, ấm, nóng, rất nóng. Cảm xúc của mình cũng vậy. Không chỉ có “ổn” hoặc “không ổn”, mà có nhiều mức độ khác nhau.
Có người ít bị cảm xúc tiêu cực kéo đi hơn. Có người nhạy hơn với căng thẳng, lo lắng hoặc bất an. Có người ở giữa: đôi lúc lo nhiều, nhưng vẫn tự kéo mình về được. Và cũng có những giai đoạn, vì thiếu ngủ, quá tải, áp lực hoặc cô đơn, mình dễ bị cảm xúc cuốn đi lâu hơn bình thường.
Điều đó không nhất thiết có nghĩa là mình “bất ổn”.
Một khả năng nhẹ hơn là: ở thời điểm này, mình đang đứng ở một điểm cao hơn trên phổ lo lắng, căng thẳng hoặc nhạy cảm cảm xúc. Có thể mình đang cần nhiều thời gian hơn để quay lại trạng thái cân bằng. Có thể cơ thể và tâm trí đang báo rằng nguồn lực của mình đã mỏng đi một chút.
Khác biệt này rất quan trọng.
Khi mình xem một đặc điểm như một cái nhãn, mình dễ thấy bản thân bị đóng khung. Nhưng khi xem nó như một phổ, mình có thêm không gian để quan sát: dạo này mình đang ở đâu, điều gì làm mình dễ bị kéo xuống hơn, khi nào mình hồi phục tốt hơn, và mình cần chỉnh lại điều gì trong nhịp sống, giấc ngủ, cách làm việc, hay cách bắt đầu.
Đó cũng là tinh thần mà Lumi muốn giữ: không dùng tính cách để đóng khung một người, mà để giúp mình quan sát vài khuynh hướng đang xuất hiện rõ hơn.
Không phải nhãn dán.
Chỉ là một phản chiếu mềm.
Nếu tuần này bạn bắt gặp mình đang tự kết luận quá nhanh mỗi khi lo lắng hoặc mắc kẹt, có thể thử đổi câu hỏi từ: “Mình là người như thế nào?” sang: “Hiện tại mình đang ở đâu trên phổ này?”
Chỉ cần hỏi vậy thôi. Đôi khi, một câu hỏi mềm hơn đã là một cách quay lại với mình.
