Có thể bạn không thiếu năng lực.
Có thể bạn chỉ đang mắc trong một vòng nghĩ khiến bước đầu tiên trở nên quá nặng.
Có những cuộc trò chuyện đã kết thúc từ hôm qua, nhưng đến hôm nay mình vẫn còn nghe lại nó trong đầu.
Một câu mình đã nói, một khoảng im lặng hơi lâu, một biểu cảm của người kia mà mình không chắc là bình thường hay có ý gì khác. Rồi tâm trí bắt đầu tự viết lại mọi thứ: giá mà mình nói khác đi, giá mà mình đừng phản ứng như vậy, không biết người ta có hiểu sai mình không.
Cũng có những việc còn chưa xảy ra, nhưng trong đầu mình đã như trải qua nó rất nhiều lần.
Một buổi gặp, một deadline, một tin nhắn cần gửi, một quyết định phải đưa ra. Chuyện vẫn còn ở phía trước, nhưng mình đã kịp tưởng tượng ra đủ kiểu kết quả xấu. Nếu không ổn thì sao. Nếu mình làm chưa đủ tốt thì sao. Nếu mọi người thất vọng thì sao.
Mình thường gom tất cả những điều đó vào một chữ: overthinking.
Nhưng có lúc, việc gọi tên kỹ hơn một chút cũng giúp mình bớt thấy mơ hồ.
Khi tâm trí cứ quay về chuyện đã qua, đó thường là một dạng nghiền ngẫm quá khứ. Khi tâm trí cứ chạy tới những điều chưa xảy ra, đó thường là lo lắng về tương lai. Hai hướng này khác nhau, nhưng đều có một điểm chung: suy nghĩ cứ lặp lại, càng nghĩ càng khó ra khỏi vòng đó.
Điều này không nhất thiết có nghĩa là mình “là một người overthinking” theo nghĩa cố định nào đó.
Có thể đó chỉ là cách tâm trí đang cố giữ mình an toàn. Nó quay lại quá khứ để tìm xem mình đã sai ở đâu. Nó chạy tới tương lai để chuẩn bị trước cho điều có thể làm mình đau. Nó tưởng rằng nếu nghĩ thêm một chút nữa, mình sẽ bớt rủi ro hơn.
Nhưng nhiều khi, điều xảy ra lại ngược lại.
Mình càng nghĩ càng mệt. Càng mệt càng khó hành động. Một việc nhỏ bắt đầu lớn lên trong đầu. Một câu nói cũ bắt đầu giống như bằng chứng rằng mình chưa đủ tốt. Một chuyện chưa xảy ra bắt đầu có sức nặng như thể nó đã thật sự xảy ra rồi.
Có lẽ lúc đó, điều cần nhất không phải là tự trách mình vì đã nghĩ quá nhiều.
Chỉ cần nhận ra: À, tâm trí mình đang quay lại chuyện cũ. Hoặc: à, tâm trí mình đang chạy quá xa về phía trước.
Nhận ra như vậy thôi đã tạo ra một khoảng cách nhỏ.
Và trong khoảng cách nhỏ đó, mình có thể quay lại với điều đang thật sự ở trước mặt: một tin nhắn cần viết, một phần việc cần bắt đầu, một hơi thở cần chậm lại, hoặc chỉ là một buổi tối mà mình không cần tiếp tục xét xử chính mình nữa.
Nếu gần đây bạn cũng thấy mình hay mắc trong những vòng nghĩ lặp lại như vậy, bạn có thể bắt đầu bằng một cách rất nhỏ: nhìn xem tâm trí mình thường quay về chuyện đã qua, hay chạy tới chuyện chưa xảy ra.
