Tuần vừa rồi, mình đã có hai buổi trưa không ngủ mà xem video, xem phim. Ban đầu mình dự định đi ngủ, chỉ lướt một xíu cho thoải mái rồi ngủ. Mình nghĩ thế. Rồi mình xem một video, 30 phút trôi qua, mình nghĩ hay là đi ngủ nhỉ, nhưng đang hấp dẫn quá, thôi tìm tiếp một phần nữa rồi đi ngủ.
Mình định xem một chút rồi ngủ. Có lẽ "một chút" là một khái niệm rất rộng, ít nhất là với mình.
Rồi đến lúc nhìn lại thì đã một tiếng trôi qua, 13 giờ rồi. Mình lại nghĩ, cũng còn sớm, xem thêm tí nữa vậy. Thế là hai buổi trưa mình không ngủ mà ngồi xem video. Ừ thì, hai buổi trưa như thế cũng đủ để mình nhìn lại xem chuyện gì đang xảy ra.
Nhưng cũng từ đó mình nhận ra thêm một điều. Càng ngày mình càng thấy những yếu tố mà mình tạm gọi là “kích thích” được thêm vào rất nhiều trong những nội dung mình xem.
Tưởng chừng vẫn chỉ là những câu chuyện về gia đình, tình cảm, về con và ba mẹ, anh chị em, bạn bè… nhưng mình bắt đầu nhận ra có nhiều yếu tố mới được thêm vào để khiến câu chuyện hấp dẫn hơn. Hết tổng tài, rồi giờ đến kiểu “báo trước”: một con chim đến báo trước, một con kiến, một con sóc… cứ có thêm một điều gì đó khiến mình tò mò và muốn biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo.
Nhưng điều mình để ý nhiều hơn lại là giọng nói của các nhân vật.
Khi đang cuốn vào câu chuyện, mình thấy đó chỉ là những lời thoại rất bình thường. Nhưng khi để ý kỹ hơn, mình nhận ra giọng nói của các nhân vật thường được đẩy lên cao hơn, mạnh hơn, cảm xúc hơn. Có lúc mình nghe và cảm giác như họ đang to tiếng với mình vậy.
Đó là cảm nhận của mình. Và khi để ý, mình thấy cách nói ấy cũng đẩy cảm xúc bên trong mình lên một chút. Câu chuyện trở nên gay cấn hơn, sự tức giận rõ hơn, tò mò nhiều hơn, và mình cũng muốn xem tiếp hơn.
Mình bắt đầu nghĩ về cái cảm giác muốn có thêm một chút vui vẻ, mới mẻ, giải trí hay kích thích mà mình cũng thường tìm kiếm.
Mình không cho rằng những điều đó là tốt hay xấu. Có lẽ tốt và xấu vốn vẫn luôn cùng tồn tại trong cuộc sống, và nhiều khi một thứ trở thành thế nào còn phụ thuộc vào cách mình sử dụng nó, mình lựa chọn nó ra sao.
Chỉ là mình nhận ra một điều: càng nhiều kích thích, hình như mình càng muốn có thêm. Và nếu mình không để ý, cái muốn thêm ấy hình như cũng rất dễ kéo dài. Mình bắt đầu thấy nội dung dường như ngày càng cần hấp dẫn hơn, tình tiết lạ hơn, cảm xúc mạnh hơn để giữ sự chú ý.
Mình cũng không biết rõ những điều này sẽ ảnh hưởng đến con người như thế nào, ảnh hưởng bao nhiêu hay lâu dài ra sao.
Nhưng mình nghĩ rằng, nếu một điều gì đó liên tục làm tăng thêm cái muốn có thêm bên trong con người, thì việc nhận ra lúc nào mình đã đủ có lẽ cũng trở nên khó hơn. Có lẽ vì thế mình càng thấy việc nhận ra điều gì đang tác động đến mình là quan trọng, trước khi những phản ứng và lựa chọn cứ thế diễn ra gần như theo quán tính.
Mình nhận ra có những kích thích rất nhỏ mà trước đây mình không để ý.
Có khi chỉ là một giọng nói được làm to hơn, cảm xúc mạnh hơn. Có khi là cách một câu chuyện được đẩy lên căng thẳng hơn. Có khi là một tình tiết xuất hiện đúng lúc khiến mình muốn biết tiếp chuyện gì xảy ra. Khi đang xem, mình đâu có ngồi phân tích những điều ấy. Mình chỉ thấy hấp dẫn, rồi xem tiếp.
Và mình chợt nghĩ, khi những điều như vậy xuất hiện liên tục trong tâm trí, mình còn bao nhiêu khoảng trống để nhận ra mình đang xem gì, điều gì đang khiến mình muốn xem liên tục như thế, và những thứ mình đưa vào tâm trí mỗi ngày liệu có ảnh hưởng gì đến cách mình cảm nhận, phản ứng và lựa chọn trong tương lai hay không.
Mình không biết có bao nhiêu người cũng đang xem như thế. Trước đây có thể mình sẽ tiếp tục nghĩ xem có bao nhiêu người cũng đang bị cuốn vào như thế. Rồi từ lúc nào không biết, mình lại chuẩn bị đi "giải cứu thế giới". Nhưng giờ mình thấy mình không còn tập trung nhiều vào điều đó nữa.
Điều mình quan tâm hơn là mình đang quan sát được gì từ chính mình.
Tại sao lúc đầu mình chỉ định xem một chút mà một tiếng sau vẫn đang xem? Điều gì khiến mình muốn thêm một tập nữa, một video nữa? Mình đang nghĩ gì, đang cảm thấy gì, và mình có còn nhận ra được lúc nào mình đang lựa chọn và lúc nào mình đang phản ứng gần như theo quán tính trước những gì xuất hiện trước mắt.
Có lẽ câu chuyện với mình cũng không phải là xem hay không xem.
Mà là giữa rất nhiều thứ mỗi ngày đều có thể tác động đến sự chú ý, cảm xúc và quyết định của mình, mình có còn nhận ra điều gì đang diễn ra bên trong để lựa chọn một cách có ý thức hơn không.
