Khi thiết kế các bộ câu hỏi tại Lumi, câu hỏi lớn nhất mà R&D phải trả lời không phải là "làm sao để đoán đúng tính cách của một người", mà là "làm sao để dữ liệu không biến thành một nhãn dán".
Ranh giới giữa một công cụ hỗ trợ và một lời phán xét thực ra rất mong manh. Khi đọc một báo cáo chỉ ra điểm nhạy cảm cảm xúc cao hay tự kỷ luật chưa đủ mạnh, phản ứng tự nhiên của nhiều người là quay sang tự trách bản thân: "Đó, biết ngay mà, mình là đứa lười biếng / overthinking / thiếu kiên trì".
Nhưng việc tự dán nhãn đó chưa bao giờ giúp ta vận hành tốt hơn.
Trong nghiên cứu về tâm lý học tính cách, tính cách chưa bao giờ là một bản án cố định. Một bài kiểm tra không có nhiệm vụ đưa ra câu trả lời phán xét bạn là ai.
Nó nên đóng vai một chiếc kính hiển vi nhỏ.
Chiếc kính hiển vi đó không định nghĩa con người bạn. Nó chỉ phóng to một vài mẫu hình phản ứng (patterns) đang diễn ra trong những tình huống cụ thể, như khi đứng trước một yêu cầu mơ hồ, một tiêu chuẩn chưa hoàn hảo, hay một deadline đang đến gần. Chiếc kính hiển vi không đưa ra kết luận, nó chỉ đưa ra một giả thuyết để bạn tự kiểm chứng ngoài đời thực.
Nó giống như việc học nấu một món ăn vậy.
Lần đầu nêm thử, thấy món ăn hơi mặn hay thiếu vị, chúng ta hiếm khi tự kết luận mình là "người không có năng khiếu nấu ăn".
Ta chỉ đơn giản nhận ra: "À, lần này mình cho hơi nhiều muối ở bước này". Lần sau nấu, ta thử gia giảm một chút, rồi lại nêm thử.
Sự tiến bộ trong công việc hay cuộc sống cũng diễn ra theo đúng nhịp điệu đó:
-
Bắt đầu: Có thể là sự lo lắng, mơ hồ hay lúng túng.
-
Quan sát: Nhìn thấy phản ứng của mình một cách điềm tĩnh, không vội kết luận hay tự trách.
-
Thử nghiệm: Đưa ra một điều chỉnh nhỏ cho lần tiếp theo.
-
Cảm nhận: Lắng nghe và tích lũy bằng chứng từ chính trải nghiệm thật của bản thân.
Chúng ta không cần phải trở nên hoàn hảo ngay lập tức, cũng không cần một bài test nói cho ta biết chính xác ta phải sống thế nào.
Điều chúng ta cần chỉ là khả năng tự quan sát và sự điềm tĩnh để điều chỉnh mình, từng chút một, qua từng lần thử.
