Có những ngày cơ thể đã báo mệt khá rõ. Vai bắt đầu cứng, mắt nặng, đầu chậm lại. Mình cũng biết là nên nghỉ. Nhưng thay vì đứng dậy, đóng máy hay đi đâu đó một lúc, mình lại mở thêm một việc khác.
Trả lời nốt một tin nhắn. Xem lại một file. Chuẩn bị trước cho cuộc họp ngày mai. Dọn lại vài thứ trên màn hình. Có khi việc quan trọng đã xong rồi, nhưng rất tự nhiên, một việc khác lại xuất hiện. Mình vẫn ngồi đó, vẫn làm, và đôi khi còn có cảm giác như mình đang tận dụng thời gian rất tốt.
Ở công sở, chuyện này không hiếm. Một ngày có thể bắt đầu từ sáng sớm bằng vài tin nhắn công việc, kéo qua những cuộc họp, những việc đang dang dở, những yêu cầu bất ngờ. Đến cuối ngày, khi mọi thứ bắt đầu chậm xuống, cơ thể có thể đã muốn nghỉ từ lâu nhưng đầu vẫn còn đang ở trong nhịp của công việc.
Có người ở lại vì thật sự còn việc cần hoàn thành. Có người đang ở một giai đoạn nhiều trách nhiệm. Có người đơn giản thích cảm giác hoàn thành một việc trước khi về. Nhưng cũng có những lúc, nếu quan sát kỹ hơn, mình có thể thấy một điều khác: dừng lại không phải lúc nào cũng dễ chịu.
Khi đang làm, mình biết mình cần làm gì tiếp theo. Có việc trước mặt, có mục tiêu, có một cảm giác rằng mình đang tiến lên. Nhưng lúc đóng máy xuống, mọi thứ bỗng yên hơn. Và chính trong khoảng yên đó, một vài thứ có thể bắt đầu xuất hiện.
Có thể là cảm giác mình vẫn chưa làm đủ. Có thể là lo cho việc ngày mai. Có thể chỉ là một sự bồn chồn rất nhẹ, không rõ tên. Có người lại quen với nhịp bận rộn đến mức khi không còn gì phải xử lý, họ không biết phải chuyển sang trạng thái khác như thế nào.
Thế là thêm một việc nữa.
Rồi thêm một chút nữa.
Không phải lúc nào cũng vì công việc đang đòi hỏi mình. Đôi khi chỉ vì tiếp tục làm dễ hơn là dừng lại.
Điều này khá khó nhận ra, bởi từ bên ngoài nó có thể trông giống rất nhiều thứ khác: trách nhiệm, chăm chỉ, tận tâm, tham vọng, niềm vui với công việc. Và những điều ấy hoàn toàn có thể là thật. Một người có thể yêu công việc của mình và vẫn có những ngày không biết cách dừng. Có thể rất có trách nhiệm và vẫn đôi lúc dùng sự bận rộn để đi qua một cảm giác mà mình chưa muốn chạm tới.
Có lẽ vì vậy mà chuyện này không đơn giản là “làm nhiều hay làm ít”. Hai người cùng ngồi lại văn phòng đến tám giờ tối có thể đang sống hai trải nghiệm rất khác nhau. Một người đang hoàn thành một việc quan trọng và thấy nhẹ nhõm khi xong. Một người khác đã hết việc cần thiết từ lâu nhưng vẫn thấy khó chịu khi nghĩ đến việc đóng máy. Nhìn từ bên ngoài, cả hai đều đang làm thêm giờ.
Có những môi trường làm việc cũng khiến việc dừng lại trở nên khó hơn. Khi tin nhắn vẫn đến sau giờ làm, khi mọi người đều phản hồi rất nhanh, khi sự bận rộn được nhìn thấy dễ hơn sự nghỉ ngơi, mình có thể dần quen với việc luôn ở trạng thái sẵn sàng. Không ai nhất thiết bắt mình phải như vậy. Đôi khi nhịp chung của tập thể cứ từ từ trở thành nhịp của chính mình.
Rồi có những giai đoạn trong đời, công việc lại là nơi mình cảm thấy rõ ràng nhất. Ở đó có việc để làm, có kết quả để nhìn, có người cần mình. Trong khi những phần khác của cuộc sống có thể mơ hồ hơn nhiều. Khi ấy, tiếp tục làm việc đôi khi không chỉ là làm việc. Nó còn mang lại cảm giác mình đang hữu ích, đang kiểm soát được điều gì đó, đang biết mình phải làm gì tiếp theo.
Những điều này không nhất thiết đúng với tất cả mọi người. Và có lẽ cũng không cần vội gọi tên chúng.
Chỉ là đôi khi, sau một ngày dài, trước khi mở thêm một file hay trả lời thêm một tin nhắn, có thể có một khoảng rất nhỏ để nhìn lại.
Mình đang tiếp tục vì việc này thật sự cần mình lúc này?
Hay chỉ vì mình chưa quen với cảm giác khi mọi thứ dừng lại?
Có thể hôm đó câu trả lời vẫn là: mình muốn làm tiếp.
Nhưng ít nhất, đó là một lựa chọn mình nhìn thấy.
Chứ không phải đến lúc cơ thể mệt rã rồi mới chợt nhận ra rằng mình đã đi thêm một quãng khá xa sau lúc đáng lẽ có thể dừng.
