Hồi nhỏ mình rất thích Toán.
Mình thích cảm giác ngồi một mình với một bài chưa biết cách giải, thử hết cách này đến cách khác, rồi bất chợt tìm ra lời giải. Không cần ai biết, cũng chẳng cần được khen. Chỉ riêng việc tìm ra được nó đã vui rồi. Lúc đó, mình hay mượn những tài liệu của Thầy, những đề Toán của Thầy về nhà để tự giải.
Nhưng có một lần mình đi thi và được… 1 điểm.
Thầy cũng bất ngờ, vì Thầy đặt nhiều kỳ vọng về mình trong kỳ thi này.
Mình nhớ sáng hôm ấy mình cảm thấy rất áp lực. Lo đến mức ăn không được, ngồi phía sau trên chiếc yên xe máy Ba chở mình đi, Ba hỏi mình mấy lần, nhưng mình vẫn lắc đầu không muốn ăn, bụng đói đi thi, trong đầu thì chạy đủ thứ suy nghĩ. Càng muốn làm tốt càng sợ làm không được.
Rất rất nhiều năm sau mình mới nhận ra một điều khá đơn giản:
Một điểm ấy là kết quả của mình trong một bối cảnh, không nhất thiết là định nghĩa về mình.
Có một đứa trẻ thích Toán. Có một kỳ thi. Có cái bụng đói. Có áp lực. Có nỗi sợ. Có những chuyện chưa xảy ra nhưng tâm trí đã tưởng tượng ra.
Tất cả gặp nhau vào một buổi thi và tạo thành kết quả ấy.
Bây giờ mỗi khi có một chuyện không tốt xảy ra, mình thử để ý cách tâm trí rất nhanh biến một sự kiện thành một kết luận về bản thân.
Làm hỏng một việc: Mình kém.
Không làm được như dự định: Mình thiếu kỷ luật.
Bị ai đó từ chối: Mình không đủ tốt.
Gần đây mình tập đổi cách nói một chút.
Thay vì “Mình thất bại”, mình thử nhìn nó thành:
“Tâm trí mình đang có suy nghĩ rằng mình thất bại.”
Chỉ thêm vài chữ nhưng có một khoảng cách xuất hiện.
Mình vẫn nhìn thấy thất bại. Không cần tự an ủi rằng mọi thứ đều tốt đẹp. Nhưng mình bắt đầu phân biệt được đâu là chuyện vừa xảy ra và đâu là câu chuyện tâm trí đang kể thêm về chuyện đó.
Giống như nhìn một sợi dây trong bóng tối và tưởng là con rắn.
Nỗi sợ lúc ấy hoàn toàn có thật.
Nhưng vẫn đáng để bật đèn lên nhìn lại.
Có lẽ nhiều lúc mình cũng cần một khoảng sáng nhỏ như vậy trước khi kết luận điều gì đó về chính mình:
Đây thực sự là mình, hay chỉ là mình trong một bối cảnh nào đó?
